072
Józef Elsner

Józef Elsner

Józef Elsner (1760-1854)

Artysta nieznany, olej na płótnie, [ok. 1805], 628 x 509.

Zbiory: Muzeum Fryderyka Chopina - Warszawa [M/227].  

 

Józef Elsner – polski kompozytor, pedagog, publicysta i wydawca, wybitny organizator życia muzycznego i szkolnictwa, rektor Konserwatorium i Szkoły Głównej Muzyki. Nauczyciel Fryderyka Chopina w zakresie harmonii, kontrapunktu i kompozycji w latach 1826-1829. W raporcie szkolnym z roku 1829 napisał obok jego nazwiska „geniusz muzyczny”, wyrażając po raz pierwszy ocenę, jaką w przyszłości miała dać mu cała ludzkość.

Hieronim Truhn, muzyk niemiecki, tak napisał w swych Listach z podróży o Józefie Elsnerze: Najwybitniejszą postacią w warszawskim świecie muzycznym wciąż jeszcze jest stary, ale młodzieńczo żwawy Józef Elsner, godzien zarówno uwielbienia, jak szacunku mistrz naszej sztuki. [...] Gdy wszyscy w Warszawie twierdzili, że Chopin schodzi na manowce, że to, co tworzy, nie jest żadną muzyką, że winien pazurami i zębami trzymać się Hummla, mądry pan Józef Elsner poznał doskonale, co za poeta tkwi w tym młodym, bladym marzycielu, od razu zorientował się, że ma przed sobą twórcę nowej epoki w dziedzinie gry fortepianowej, i nie pozwolił nałożyć mu wędzidła, zdawszy sobie sprawę, że tak wysokiej krwi rumak musi być kierowany bardzo ostrożnie i nie może być poddany zwykłemu trenowaniu i krępowaniu, o ile ma zwycięsko dojść do celu. [Czartkowski, Jeżewska, s. 56-58].

Franciszek Liszt, w swojej biografii o Chopinie napisał, że Elsner przekazał Chopinowi umiejętność najtrudniejszą, najrzadziej posiadaną: stawiać sobie samemu zawsze wysokie wymaganie i zdawać sobie sprawę z korzyści osiągalnych jedynie dzięki cierpliwości i pracy. [Liszt, s. 11].

Bliskość przyjacielskich związków między nauczycielem i uczniem potwierdzają wspomnienia zawarte w pamiętnikach Elsnera: Prawdziwie wdzięczny i przywiązany uczeń do dziś dnia nie zapomina o mnie, pocieszając listownie z synowską czułością starego swojego przyjaciela i donosząc niemal o każdym kroku swoim, co mi niewymownie jest przyjemnem. Chopin zadedykował swojemu profesorowi Sonatę c-moll, op. 4 skomponowaną w czasach szkolnych, a z Paryża przysłał Elsnerowi swój litografowany portret z dedykacją.